| Ligging | Deze State stond in Ferwerd, gemeente Ferwerderadeel. |
| Ontstaan | De state of stins is waarschijnlijk rond 1400 gebouwd. |
| Geschiedenis |
Rond 1400 leefde Gerrolt Cammingha, die aanhanger was van de graaf van Holland. Door
hem werd waarschijnlijk de state gesticht. De gegevens over de state zijn wel erg
schaars: in 1511 komen we pas weer een eigenaar tegen. Deze eigenaar heette Gerbrand
of Gerbet Mockema, die een jaar later in Leeuwarden wordt onthoofd. Tot ca 1600
blijft de state in bezit van de familie Mockema. Tegen het einde van de 16e eeuw vinden we Womck van Mockema als eigenaresse. Zij is getrouwd met Roeland van Achelen, die van 1572 tot 1576 grietman van Dantumadeel was. Door haar kleindochter Womck van Unia wordt de state voor drievierde deel verkocht aan Hendrik van Marssum, die burgemeester van Leeuwarden is. Via vererving komt de state in bezit van Assuerus van Vierssen, wiens kleinzoon Allard van Burum de bekendste bewoner van de state geweest is. Hij heeft de aanzet gegeven tot het later zeer omvangrijke familiebezit van de Vegilins en Eysinga's in deze grietenij. Eerst was hij grietman van Doniawerstal, van 1705 tot 1722, daarna van Ferwerderadeel, tot zijn dood in 1729. Door zijn weduwe, Alexandrine Eleonore van Plettenberg, wordt de state in 1730 verkocht aan Assuerus Vegilin van Claerbergen. Een jaar later wordt ze weer medebewoonster door haar huwelijk met deze Assuerus. De state wordt tussen 1738 en 1748 gekocht door Tjalling Homme van Haersolte. Hij sterft in 1789, waarna zijn nicht Anna Elisabeth van Echten de state erft. Zij was getrouwd met Horatius Allard Hiddema van Knijff, een achterkleinzoon van Allard van Burum. Na haar dood in 1808 wordt de state verkocht en in 1818 afgebroken. De Cammingha State was een eenvoudig samengesteld gebouw. Het bestond uit 4 delen, waarvan drie gedeelten in elkaars verlengde stonden en een vierde deel dat loodrecht op het middelste gedeelte stond. Deze 4 bouwdelen waren allemaal slechts één verdieping hoog en voorzien van zadeldaken. Het terrein waar de state op stond was toegankelijk via een bijzonder fraai poortgebouw, dat stellig een van de mooiste van Friesland geweest moet zijn. Het gebouw werd waarschijnlijk tegen het einde van de 16e eeuw gebouwd en was daarmee veel ouder dan het vergelijkbare poortgebouw van de Poptaslot te Marssum. Het poortgebouw had boven de doorgang drie verdiepingen met ramen en was daarmee zo hoog, dat het door steunberen geschraagd moest worden, terwijl de korfbogige doorgang door pilasters geflankeerd werd. De geveltop was overdadig versierd met rolwerk in de stijl van Hans Vredeman de Vries. Tegen het poortgebouw aan stond een achtzijdige traptoren, die hoog opging en bekroond werd door een spits met ui. Het is erg jammer dat ook dit poortgebouw in 1818 is afgebroken. Rond 1976 heeft er een ruilverkaveling plaats gevonden, waarbij de oude grachtenstructuur weer grotendeels hersteld werd. Bij deze herstelwerkzaamheden stuitte de kraanmachinist op restanten van het poortgebouw. Het lijkt er op dat het hier alleen om puin gaat, geen funderingen meer. Het terrein werd toen gekocht door de familie Van Herpen, waarna het terrein "in de loop van de jaren uitgegroeid [is] tot een 3 ha. groot conceptueel kunstwerk; het is een leef- en gebruiksruimte die gebaseerd is op symbiotische natuurbenadering". Het huidige "Cammingha Hof' wordt incidenteel opengesteld. |
| Bewoners |
rond 1400 Gerrolt Cammingha 1511 - 1512 Gerbrand of Gerbet Mockema - ca 1600 familie Mockema Womck van Mockema Womck van Unia Hendrik van Marssum Assuerus van Vierssen - 1729 Allard van Burum, getrouwd met Alexandrine Eleonore van Plettenberg 1729 - 1730 Alexandrine Eleonore van Plettenberg 1730 Assuerus Vegilin van Claerbergen ca 1740 - 1789 Tjalling Homme van Haersolte 1789 - 1808 Anna Elisabeth van Echten 1976 - heden familie Van Herpen |
| Huidige doeleinden |
Van de State is niets meer terug te vinden. Het terrein is privé-eigendom. Wat nog resteert zijn twee waterputten van respectabele ouderdom; deze zijn van los gestapelde stenen. Recht voor het huis liggen de structuren van de vroegere gracht; daar bevinden zich ook de restanten van het poortgebouw. |
| Opengesteld | Op het vroegere terrein bevindt zich nu de "Camminga Hof" (INFO). |
| Foto's |
Foto 1 Foto van het huidige woonhuis en Cammingha Hof (2008) Foto 2 Satellietfoto van de Cammingah Hof (2008, Google Earth) Afb. 1 Tekening van de State door J. Stellingwerf uit 1722 Afb. 2 Tekening van de State door onbekende tekenaar (18e eeuw?) Afb. 3 Plattegrond van het State terrein ca 1830 |
| Bronnen |
Tekst: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992 de heer A. van Herpen Foto 1 en 2: de heer A. van Herpen Afb. 1: States en Stinsen, adellijk wonen in Friesland, 1992 Afb. 2 en 3: Joh. van Dijk, 'Van ter sted tot olde stins', Nunspeet, 1987 |