| Ligging | De Hania State stond te Holwerd in Westdongeradeel, gemeente Dongeradeel. |
| Ontstaan | De State wordt voor het eerst in de 15e eeuw genoemd. |
| Geschiedenis |
De oudst bekende eigenaars van de Hania State zijn Binnert Haijnghe en Worp, die
al in de 15e eeuw genoemd worden. De volgende vermelding dateert uit 1511: in dat
jaar is Ritsche Hanijgen eigenaar. Hij bezat negen pondematen buitendijks en vijftig
pondematen binnendijks land. Een pondemaat is een oude Friese maat en komt overeen
met 0,3678 hectare: in totaal bezat hij 21,7 ha. In de loop van de 16e eeuw gaat de State over in handen van een andere familie. In 1578 komen we Ernst van Aylva, grietman van West- en Oostdongeradeel, tegen als bewoner. Hij heeft zich vooral bezig gehouden met de aanleg van dijken in zijn grietenij. De laatste jaren van zijn leven woonde hij op Herwey State te Ternaard, waar hij in 1627 overleed. Naast grietman was hij ook Gedeputeerde van Friesland en onderhandelde hij met de Spanjaarden om een bestand te kunnen sluiten. Tot 1725 is de familie Aylva eigenaar geweest van Hania State en woonden ze er ook. In dat jaar gaat het huis door vererving over op Albertus Aemilius Lamoraal Rengers. Na zijn dood komt de State toch weer in bezit van de familie Aylva, al is het dan de Ternaarder tak uit deze familie. In 1807 proberen erfgenamen het huis te verkopen, maar ze kunnen er geen koper voor vinden. Tenslotte werd de inboedel grotendeels in een boelgoed verkocht. Rond 1808 werd de state afgebroken. Het omgrachte terrein waarop de Hania State stond, kon alleen bereikt via een poortgebouw. Deze had een zadeldak tussen tuitgevels met tot schoudertjes uitgemetselde cordonbanden. In de voorgevel zat een steen met alliantiewapens. Uit 1722 of 1723 is een afbeelding van de State bewaard gebleven van Jacob Stellingwerf. Op deze tekening staat trouwens ten onrechte Tjessens State. Het huis was tien ramen breed en bestond uit een vleugel van 4 ramen breed met maar één bouwlaag en een vleugel van 6 ramen breed met twee bouwlagen. De middelste twee raamvakken van de hoge vleugel waren nog weer hoger uitgebouwd en voorzien van een kroonlijst en een fronton. De Hania State zou heel goed gedateerd kunnen hebben uit de 17e eeuw. Uit het archief blijkt dat de familie Aylva in die tijd aanzienlijke hypothecaire leningen aangingen. Tenslotte bevinden zich in het Fries Museum te Leeuwarden sinds 1901 twee uit natuursteen gehouwen knielende figuren. Deze figuren zijn afkomstig van een grafmonument in de kerk van Holwerd en moeten in het midden van de zeventiende eeuw vervaardigd zijn. Welke twee personen ze voorstellen is niet bekend, maar het zouden Hessel van Aylva en zijn vrouw van Brandstede of Ernst van Aylva met zijn vrouw van Hania State kunnen zijn. |
| Bewoners |
15e eeuw Binnert Haijnghe en Worp 1511 Ritsche Hanijgen eigenaar 1578 - 1627 Ernst van Aylva - 1725 familie Van Aylva 1725 Albertus Aemilius Lamoraal Rengers familie Van Aylva (Ternaarder tak) |
| Huidige doeleinden | Van de State is niets meer terug te vinden. |
| Opengesteld | n.v.t. |
| Foto's | Afb. 1 Tekening van de State door J. Stellingwerf uit 1722 |
| Bronnen |
Tekst: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992 Afb. 1: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992 |