| Ligging | Deze State stond bij Ternaard in Westdongeradeel, gemeente Dongeradeel. |
| Ontstaan | In 1425 komt de familie Van Herwey al voor in de archieven. De State wordt in elk geval in de 16e eeuw genoemd. |
| Geschiedenis |
De familie Herwey leverde in 1425 al een grietman voor Dongeradeel; deze familie was
dan ook de hoofdelingenfamilie van Ternaard in die tijd. De familie had zich
aangesloten bij de Schieringers en Gerck van Herwey was in 1444 medeondertekenaar
van de vrede met de stad Groningen. Waarschijnlijk stierf de familie Van Herwey in de zestiende eeuw uit, omdat de State toen vererfde op de familie Van Haarda uit Oosterbierum. In 1568 vluchtte Pybe Haarda omdat hij anti-Spaans gezind was naar Emden en na zijn dood hertrouwde zijn weduwe, His van Bootsma, met Jacob van Hom. Deze Jacob was blijkbaar minder anti-Spaans gezind, want hij ondertekende de Unie van Utrecht niet en behoorde daarmee tot de Malcontenten. Toch waren de bezittingen waarschijnlijk gekonfiskeerd. In 1596 komen we Ernst van Aylva tegen als eigenaar van de State; Tot 1720 blijft het huis in bezit van deze familie. Van 1748 tot 1770 bewoonde Johanna Wilhelmina van Schratenbach, getrouwd met Edzard Hobbe van Burmania, de State. Na 1770 gaat het huis door verkoop verschillende keren over in andere handen om tenslotte in 1818 afgebroken te worden. Van de State is een pentekening bewaard gebleven van Jacob Stellingwerf uit 1723, die zich in het Fries Museum bevindt. Het bijschrift luidt: "t Slot te Tennaert in Westdongerdeel, behoort Douwe van Aylua grietman van Kollumerlant'. Iemand anders vulde met potlood 'Aylvastate' in. Dit levert echter veel verwarring op, want als je kijkt naar de naam van de eigenaar, dan wijst dat juist in de richting van de Herwey State. De omvang van de State zou echter nogal wat aanzienlijker moeten zijn dan de tekening aangeeft. Een bezoeker in 1806, twaalf jaar voor de sloop, spreekt over meer dan veertig vertrekken in het royaal ingerichte huis. Toch is men er tot nog toe van uitgegaan dat de afgebeelde state Herwey is, die haar naam ontleende aan de Hereweg van Hantum naar Ternaard. De State die we op de afbeelding zien, staat op een omgracht terrein, dat via een brug met poortgebouw te bereiken was. Dit poortgebouw had rolwerkgevels en stamt daarom uit de eerst helft van de 17e eeuw. Over de gracht was nog een tweede smalle brug aangebracht, waarover men direct bij een zijingang van de State uitkwam. De State zelf was een langgerekt gebouw van slechts één bouwlaag en werd gedekt door een schildkap. De eenvoudige State stamt mogelijk uit dezelfde periode als het poortgebouw, maar kan ook iets ouder zijn. Het huis was niet symmetrisch, want de toegang tot de State werd gevormd door een grote poortingang, die zich iets naast het midden bevond, met daarboven een uitgemetselde halsgeveltop. Links en rechts van de ingang bevinden zich twee ramen: links 2 smalle ramen met luiken en rechts 2 kruisvensters met luiken en glas-in-lood. |
| Bewoners |
1444 Gerck van Herwey - 16e eeuw familie Van Herwey familie Van Haarda - 1568 Pybe Haarda, getrouwd met His van Bootsma His van Bootsma, getrouwd met Jacob van Hom 1596 Ernst van Aylva - 1720 familie Van Aylva 1748 - 1770 Johanna Wilhelmina van Schratenbach |
| Huidige doeleinden | Van de State is niets meer terug te vinden. |
| Opengesteld | n.v.t. |
| Foto's | Afb. 1 Tekening van de State door J. Stellingwerf uit 1723 |
| Bronnen |
Tekst: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992 Afb. 1: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992 |