| Ligging | Deze Stins stond ten oosten van Hantumhuizen, voormalige gemeente Westdongeradeel, nu gemeente Dongeradeel. |
| Ontstaan | De Stins komt in de archieven voor het eerst in 1617 voor, maar hij zal van oudere datum zijn. |
| Geschiedenis |
Ten oosten van de kom van Hantumhuizen staat een boerderij met de naam
Popta Zate. In 1832 wordt deze bij het Kadaster vermeld onder Ternaard
B155. In 1617 komen we de volgende vermelding tegen in de weesboeken "'t stins ende die vordere huysinge te Popta staende". Tegen het einde van de 17e eeuw komt de boerderij in het bezit van de bekende dr. Henricus Popta te Marssum. Nu is de Poptastichting eigenaar van de boederij: dit is te zien aan de zandlopers op de schuurdeuren. In 1965 is de familie Koopmans huurder van de boerderij en op hun verzoek wordt het woongedeelte gemoderniseerd. De Voogden van de Stichting gaven toestemming, architecten-bureau Grunstra uit Bolsward maakte een plan en Bouwbedrijf de Haan uit Dokkum kon aan de slag. Tegen de scheidingsmuur tussen het woongedeelte en de schuur bevond zich een kastenwand met weggetimmerde bedsteden. Tijdens de renovatie werd besloten deze kastenwand te slopen. Eén van de timmermannen ging aan de slag met deze kastenwand. Hij stuitte echter niet op bedsteden, maar een oude muur van ongeveer 4,5 m hoog en 6 m breed bestaande uit kloostermoppen van 32x16x8 cm. Via de architecten de heer G. Elzinga die aan het Fries Museum verbonden is, werd het Biologisch Archeologisch Instituut uit Groningen ingeschakeld. Dit instituut constateerde dat het om een 14e of 15e eeuwse muur gaat, mogelijk zelfs uit de 13e eeuw. Deze muur heeft deel uitgemaakt van de vroegere stins. Links op de foto zien we een licht- of schietsleuf, die breed aan de binnenkant en smal aan de buitenkant is. Tussen de derde en vierde ondersteuning (van links gerekend) zat nog een gedeeltelijke doorgang met sluitbalk, die echter op deze foto niet zichtbaar is. Deze doorgang is gedocumenteerd en gefotografeerd, maar was van dusdanige kwaliteit dat hij gesloopt moest worden. Oorspronkelijk was de muur 105 cm dik, maar tijdens een latere verbouwingen is daar 25 cm van afgekloofd. De voogden van de Stichting verleenden bij het onderzoek alle medewerking en in overleg met de diverse partijen werd besloten om grondonderzoek rond en in het voorhuis te doen. De opgravingen onder het woongedeelte en in de tuin werden uitgevoerd door studenten uit Groningen. Bij deze opgravingen werden sporen van de oorspronkelijke stinsfundering gevonden. Bodemvondsten werden opgeslagen in een houten keet die daarvoor in de tuin was opgesteld. Naast wat kapot aardewerk en veel beenderen van rundvee en paarden, werd er eigenlijk niets gevonden, dat historische waarde heeft. Het resultaat van het onderzoeek is een gedeeltelijke plattegrond van de oorspronkelijke stins. Helaas is van de muur van buitenaf niets terug te vinden, omdat deze zich tussen het woonhuis en de schuur bevindt. |
| Bewoners |
eind 17e eeuw: dr. Henricus Popta te Marssum Popta Stichting |
| Huidige doeleinden | De boerderij is bewoond. |
| Opengesteld | n.v.t. |
| Foto's | Foto 1 Foto van de muur van de Stins tijdens de renovatie in 1965 |
| Bronnen |
Tekst: P. de Haan, Muur in Popta Zate, Hantumhuizen, in: De Sneuper nr 73. Contactblad van de
Historische Vereniging Noordoost Friesland Afb. 1: idem |