| Ligging | De Unema State lag ten noordwesten de kerk van Blija, gemeente Ferwerderadiel, op een omgracht terrein waar nu de Ljouwerterdyk overheen loopt. Naast het stateterrein staat aan de Unemawei een huis op een beschermde terp, die mogelijk de standplaats was van de oorspronkelijke stins. |
| Andere benaming | Unemastins, Oenema State |
| Ontstaan | De oorsprong van deze state gaat terug tot de 14e eeuw of eerder. |
| Geschiedenis |
Als stamvader van de Unema's geeft het Burmaniaboek Taco Unema, die in 1406
en 1413 vermeld werd. De state vererfde op zijn zoon Ernst Unema, die met
Frouck Helbada uit Ferwerd trouwde. Zij was weduwe van Jeppe Jeppema uit
Westernijkerk. Ernst (Yrst) Unama was in 1448 mederechter in Ferwerderadeel.
Via Ernsts zoon Oentse Unema, getrouwd met Tjets Janckesdr Douma van
Langweer, kwam de state aan Oentses zoon Jancke Unema. Deze werd in 1505 tot
de edelen van Ferwerderadeel gerekend en stond in 1511 en 1540 te boek als
eigenaar en gebruiker van Unema state. Hij was gehuwd met Tet Wyboltsma, en
stierf blijkens zijn in de kerk bewaarde zerk in 1540. Hier woonde Janco van
Unema die de strijd aanbond met de Saksische overheersers, maar rond 1500 de
wijk moest nemen naar het buitenland. In 1502 kwam hij terug en verzoende
zich met de toenmalige heersers, maar op den duur liep het weer mis. Hij kon
zich niet schikken onder de macht van zijns gelijken die de Saksen hadden
binnengehaald om aan de onderlinge strijd een einde te maken. Een aanval op
en belegering van Unemastins mislukte echter door de dappere tegenstand van
de heer en zijn dorpelingen en Janco ging zelfs tot het tegenoffensief over.
Hij belegerde Leeuwarden en Dokkum, maar kon deze steden niet innemen en
uiteindelijk moest hij opnieuw vluchten. Hij werd gevangen genomen, maar
Grote Pier wist hem te bevrijden. Tenslotte heeft hij zich aan Karel V
onderworpen, maar hij werd niet vertrouwd en van enige invloed was geen
sprake meer. Hij is in november 1540 op zijn state te Blija overleden en in
de kerk aldaar begraven. Als "Eenam" komt Unema op de kaart van Sibrandus Leo uit 1579 voor. Een dochter van Jancke Unema trouwde met Doeke Martena die in de jaren '70 van de 16de eeuw als eigenaar van Unema wordt vermeld. In 1587 werd de state verkocht aan Tako van Aylva, grietman van Ferwerderadeel, die in 1602 op Unema State woonde. Tako was een van de leden van deze uitgebreide familie die ook overal elders in Friesland goed betaalde posten bekleedde. Veertig jaar later is het Hobbo van Aylva die er "resideert" en in 1696 is de state eigendom van grietman Ernst van Aylva en zijn vrouw Elisabeth van Aylva die de state uit haar familie had ingebracht. In 1740 wordt hier een Berber van Douwema, weduwe Van Aylva, vermeld. Later was het goed eigendom van Hessel Douwe Ernst van Aylva, zoon van Ernst en Elisabeth en na hem zijn zoon Ernst Frans van Aylva, die grietman van Baarderadeel was. Deze laatste verkocht in 1756 huizinge, schuur enz. op het hornleger. Waarschijnlijk is de state kort daarna afgebroken, want de "Tegenwoordige Staat van Friesland" meldt rond 1785 dat de Unemastins al lang is verdwenen. Blijkbaar is er een boerderij voor in de plaats gekomen met dezelfde naam, mogelijk gebouwd door de meier Jan Janse Postma, die het hornleger kocht. In 1895 wordt melding gemaakt van de verkoop van Unema State aan T. Poelstra te Heeg, die de hele zaak liet afbreken. Daarbij wordt melding gemaakt van de vondst van een wapensteen met afgekapt wapen en het jaartal 1587. Ook werd onder de vloer een steen met beeldhouwwerk gevonden. Onder een tekening van Stellingwerf uit 1723 die Monsma State zou voorstellen is vermeld dat de eigenaar Hessel Douwe Ernst van Aylva is. Hessel was echter geen eigenaar van Monsma State en gezien de vele fouten in de onderschriften op de tekeningen van Stellingwerf is het dan ook zeer aannemelijk dat deze afbeelding niet van Monsma maar van Unema State is. |
| Bewoners |
1406, 1413 Taco Unema Ernst Unema, getrouwd met Frouck Helbada Oentse Unema, getrouwd met Tjets Janckesdr Douma 1500-1540 Janco van Unema getrouwd met Tet Wyboltsma rond 1575 Tryn van Unema, getrouwd met Doeke van Martena 1602 Tako van Aylva 1642 Hobbo van Aylva 1696 Ernst van Aylva 1740 Berber van Douwema, weduwe Van Aylva Hessel Douwe Ernst van Aylva tot 1756 Ernst Frans van Aylva 1756 ? Jan Janse Postma |
| Huidige doeleinden | Er is niets van de stins/state terug te vinden. |
| Opengesteld | n.v.t. |
| Foto's | |
| Bronnen |
Tekst: Jan Leemburg "De historie gaat door het eigen dorp" van A. Algra "De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners", P.N. Noomen, 2009 "De monumenten van geschiedenis en kunst, Noordelijk Oostergo, Ferwerderadeel", Herma M. van den Berg Afb. 1: Archief van J. Leemburg Foto 1: Jan Leemburg |